Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie zaprasza od 31 lipca 2026 roku do 28 lutego 2027 roku na wystawę zatytułowaną „Duma i wstyd”, poświęconą twórczości Edwarda Dwurnika. Ekspozycja, goszczona w siedzibie instytucji przy ulicy Marszałkowskiej 103, koncentruje się na dziełach artysty powstających w latach 70. i 80. XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem dwóch kluczowych cyklów malarskich: „Sportowcy” oraz „Robotnicy”. Prezentacja ma charakter retrospektywny, ale jej celem nie jest jedynie katalogowanie dzieł, lecz pogłębiona analiza postawy artystycznej malarza oraz jej oddziaływanie na współczesną refleksję nad polską tożsamością.
Kontekst artystyczny i ideowy
Punktem wyjścia dla kuratorów była chęć rekonstrukcji źródeł postawy artystycznej Dwurnika, która kształtowała się na przełomie lat 60. i 70. Jak podaje materiał źródłowy, ta formacja artystyczna opierała się na zdecydowanym odrzuceniu elitarności sztuki. Dwurnik nawiązywał do tradycji sztuki outsiderów, traktując malarstwo jako narzędzie dokumentowania życia społecznego.
W jego koncepcji obraz pełnił funkcję realistycznego i współuczestniczącego w życiu społecznym medium. Malarz uważał malarstwo za egalitarny język, który umożliwia komunikację z portretowanymi osobami. Dla Dwurnika sztuka była sposobem na wyrażanie i budowanie wspólnoty, co odróżniało jego podejście od bardziej hermetycznych, elitarnych nurtów sztuki współczesnej.
Tematyka społeczna i awans klasowy
Wystawa wykracza poza samą retrospekcję twórczości malarskiej, stając się pretekstem do dyskusji na temat szerzej pojętych przemian w polskim społeczeństwie. Ekspozycja porusza temat doświadczenia awansu społecznego oraz głębokich zmian klasowych, które zaszły w Polsce w ostatnim półwieczu. Jest to kwestia kluczowa dla kształtowania się polskiej tożsamości po 1989 roku, co czyni wystawę nie tylko wydarzeniem artystycznym, ale też refleksją historyczno-społeczną.