Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN uhonorowało Henryka Pogorzelskiego tytułem laureata Nagrody POLIN 2026. Ceremonia wręczenia nagród miała miejsce 28 października 2026 roku podczas uroczystej gali zorganizowanej w siedzibie Muzeum. Laureatem został niezależny badacz historii oraz społecznik, który od ponad dwóch dekad poświęca się dokumentowaniu dziejów żydowskiej społeczności z Sokołów w województwie podlaskim.

Znaczenie pracy badawczej

Praca Henryka Pogorzelskiego obejmuje okres od XVI wieku po współczesność. Jak podaje muzeum, laureat systematycznie gromadzi archiwalne dokumenty, fotografie oraz relacje świadków historii. Jego zaangażowanie przyczynia się do przywracania pamięci o losach tamtejszych mieszkańców i wspiera ochronę lokalnego dziedzictwa kulturowego. Badacz utrzymuje kontakty z ocalałymi z Zagłady oraz ich potomkami na całym świecie, co umożliwia identyfikację osób na starych zdjęciach oraz uzupełnianie biogramów. Dzięki tym działaniom kolejne pokolenia mogą poznawać historię swoich przodków. Pogorzelski jest również inicjatorem i współtwórcą polskiego wydania „Księgi pamięci gminy żydowskiej w Sokołach” oraz autora innych publikacji dokumentujących historię regionu. Aktywnie działa na rzecz upamiętniania miejsc związanych z żydowską kulturą i ochrony cmentarzy.

Wyróżnienia i Nagroda Specjalna

Oprócz nagrody głównej, kapituła przyznała w tym roku dwa wyróżnienia. Jedno z nich otrzymała Krystyna Szter, animatorka kultury i działaczka samorządowa. Szter jest opiekunką dawnej synagogi w Barczewie, gdzie od wielu lat prowadzi działania na rzecz ochrony i popularyzacji żydowskiego dziedzictwa Warmii. Drugie wyróżnienie trafiło do Magdaleny Czajki, społeczniczki i edukatorki. Czajka pełni funkcję opiekunki cmentarza żydowskiego w Żelechowie i aktywnie uczestniczy w działalności Sieci Forum Dialogu, przyczyniając się do ocalenia pamięci o żydowskich mieszkańcach tego miasta. Obie wyróżnione osoby otrzymały statuetki oraz nagrody pieniężne.

W trakcie gali dyrektor Muzeum POLIN, prof. Dariusz Stola, przyznał również Nagrodę Specjalną. Jej laureatami zostali wolontariusze Muzeum, docenieni za bezinteresowne zaangażowanie, które umożliwia realizację misji placówki i docieranie do kolejnych odbiorców.

Zasady przyznawania nagrody

Nagroda POLIN jest przyznawana od 2015 roku. Ma ona charakter wyróżnienia dla osób i organizacji aktywnie działających na rzecz budowania relacji polsko-żydowskich oraz zachowania pamięci o historii polskich Żydów. Jak podkreślają organizatorzy, nagroda pełni funkcję symbolicznego uznania, ale stanowi również apel o czujność i aktywne zaangażowanie w ochronę polsko-żydowskiego dziedzictwa.

Laureat główny, Henryk Pogorzelski, otrzymał statuetkę autorstwa Stanisława Zielińskiego oraz nagrodę finansową w wysokości 30 tys. zł. Wyróżnione finalistki, Krystyna Szter i Magdalena Czajka, otrzymały statuetki tego samego autora oraz nagrody w kwocie 15 tys. zł każda.