Unia Europejska przyjęła historyczny pakiet zharmonizowanych przepisów regulujących dobrostan, identyfikowalność i handel psami oraz kotami. Nowe normy mają na celu wyeliminowanie pseudohodowli, przemytu zwierząt oraz okrutnych praktyk hodowlanych, które dotąd pozostawały często poza efektywnym nadzorem ze względu na różnice w przepisach krajowych. Przepisy te, uzgodnione przez Parlament Europejski i państwa członkowskie, ustanawiają jednolite standardy minimalne dla całego rynku zwierząt domowych w Europie. Część regulacji wejdzie w życie w połowie 2028 roku, co ma bezpośrednio wpłynąć na warunki życia zwierząt oraz bezpieczeństwo ich nabywców.

Skala zjawiska i potrzeba ochrony

Handel psami i kotami to w Unii Europejskiej znacząca gałąź gospodarki, której wartość rocznej szacuje się na około 1,3 mld euro. Badania wskazują, że blisko 44% obywateli UE posiada zwierzę domowe, a wśród nich dominują koty i psy, które stanowią około 90% populacji czworonogów. Dużym wyzwaniem dla regulatorów jest fakt, że około 60% osób nabywających zwierzęta robi to za pośrednictwem internetu. W dniu prowadzenia jednego z badań na unijnych stronach ogłoszeniowych oferowano do sprzedaży ponad 400 tysięcy psów i ponad 104 tysiące kotów, co ilustruje ogromną skalę tego rynku. Tak duża cyfryzacja sprzedaży utrudnia weryfikację pochodzenia zwierząt i standardów ich dotychczasowego trzymania.

Społeczeństwo europejskie coraz silniej angażuje się w kwestie dobrostanu zwierząt. Aż 74% obywateli Unii uważa, że domowym czworonogom należy zapewnić lepszą ochronę niż dotychczas. Równoczesne istnienie pseudohodowli, w których zwierzęta trzymane są w warunkach niedopuszczalnych pod względem etycznym i zdrowotnym, oraz legalnych hodowców dbających o standardy, tworzy nierówną konkurencję. Legalni hodowcy często trafiają na nieuczciwych konkurentów, którzy, kierując się wyłącznie zyskiem, ignorują potrzeby biologiczne zwierząt, co prowadzi do cierpienia czworonogów i problemów zdrowotnych u ich przyszłych właścicieli.

Zakaz okrutnych praktyk i nowe normy hodowlane

Nowe unijne przepisy wprowadzają surowe ograniczenia dotyczące reprodukcji psów i kotów. Zgodnie z nowymi normami, kotek nie wolno rozmnażać przed ukończeniem przez nią 10. miesiąca życia, a suki psów przed wystąpieniem drugiej cieczki. Ponadto samicom psów i kotów przysługuje maksymalnie trzy mioty w ciągu dwóch lat, po czym wymagany jest obowiązkowy, roczny okres rekonwalescencji. Taki tryb hodowli ma zapobiegać wyczerpaniu organizmu samic i zmniejszeniu ryzyka chorób.

Przepisy zakazują rozmnażania psów i kotów w liniach bliskopokrewnych, w tym między rodzicami a potomkami, dziadkami a wnukami oraz między rodzeństwem przyrodnim. Taka praktyka zwiększa ryzyko występowania zaburzeń genetycznych i wad wrodzonych u młodych zwierząt. Nowe regulacje zabraniają również selekcji hodowlanej mającej na celu uzyskanie przesadnych cech fenotypowych, które prowadzą do poważnych problemów zdrowotnych. Wykluczenie z rynku zwierząt o zniekształconym pokroju ma ograniczyć cierpienie tych osobników.

Identyfikowalność i walka z przemytem

Kluczowym elementem nowych przepisów jest wymóg powszechnej identyfikowalności zwierząt. Wszystkie psy i koty przebywające na terenie Unii, niezależnie od tego, czy są własnością osób prywatnych, czy hodowców, będą musiały posiadać wszczepiony mikroczip i zostać zarejestrowane w krajowych bazach danych. Bazy te mają być interoperacyjne, co umożliwi instytucjom i nabywcom weryfikację pochodzenia zwierzęcia oraz sprawdzenie, czy przestrzegano obowiązujących norm. W przypadku zwierząt importowanych z państw trzecich, chipowanie musi nastąpić przed wjazdem do Unii, a następnie zwierzę podlega rejestracji w lokalnym systemie.

Przepisy zaostrzają również zasady importu zwierząt, by zlikwidować luki prawne wykorzystywane przez przemytników. Hodowcy z krajów spoza UE, którzy chcą eksportować psy i koty do Unii, będą zobligowani do stosowania tych samych zasad dobrostanu i hodowli, co ich europejscy odpowiednicy. Komisja Europejska sporządzi wykaz państw trzecich, których hodowcy spełniają te wymagania, a każde z tych państw dostarczy listy zatwierdzonych i kontrolowanych zakładów. Przepisy obejmują zarówno import komercyjny, jak i niekomercyjny, co ma uniemożliwić fałszywe uzasadnienie przemieszczania zwierząt "wraz z właścicielem" w celu obejścia surowszych regulacji transportowych.

Standardy trzymania i opieki

Nowe normy dotyczą również codziennego trzymania zwierząt w ośrodkach profesjonalnych, takich jak hodowle, schroniska czy sklepy zoologiczne. Zakazane będzie przywiązywanie psów i kotów do przedmiotów na czas dłuższy niż jedna godzina, z wyjątkiem sytuacji uzasadnionych wskazaniami medycznymi. Placówki te muszą zapewnić psom dostęp do przestrzeni na zewnątrz i nie mogą trzymać psów ani kotów w kojcach w sposób stały. Zabronione jest stosowanie obroży kolczastych oraz obroży zaciskowych pozbawionych mechanizmów bezpieczeństwa.

Obowiązkowe staje się również szkolenie personelu. W każdym sklepie zoologicznym, zakładzie hodowlanym i schronisku co najmniej jeden pracownik musi ukończyć specjalistyczny kurs z zakresu odpowiedniej opieki nad psami i kotami. Placówki będą również zobowiązane do przekazywania nowym właścicielom zwierząt informacji na temat prawidłowej opieki, żywienia i zachowań czworonogów, co ma zmniejszyć liczbę porzuceń wynikających z braku wiedzy.

Decyzje

  • Przyjęcie minimalnych zharmonizowanych norm UE dotyczących hodowli, trzymania, identyfikowalności, przywozu i traktowania kotów i psów (data wejścia w życie części przepisów: połowa 2028 r.).