5 listopada 2026 roku podczas posiedzenia Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE) Parlamentu Europejskiego odbyła się debata poświęcona skuteczności walki z międzynarodową przestępczością narkotykową. Głównym tematem spotkania była przemysłowa produkcja narkotyków syntetycznych w Unii Europejskiej oraz konieczność wzmocnienia współpracy policyjnej. W wydarzeniu wziął udział mł. insp. Michał Aleksandrowicz, Naczelnik Wydziału do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Narkotykowej Centralnego Biura Śledczego Policji (CBŚP), który reprezentował polskie organy ścigania oraz przewodniczącą europejskiej platformy EMPACT w obszarze narkotyków syntetycznych.
Skala zjawiska i rola Polski
W swoim wystąpieniu przedstawiciel CBŚP wskazał na fundamentalną zmianę charakteru europejskiego rynku narkotykowego. Unia Europejska przestała być jedynie rynkiem zbytu dla substancji przemycanych z innych kontynentów, stając się znaczącym ośrodkiem ich wytwarzania. Jak podaje European Drug Report 2026, z 63 miejsc produkcji syntetycznych katynonów zgłoszonych w UE w 2024 roku, aż 47 znajdowało się na terytorium Polski. Te dane ilustrują skalę zjawiska i podkreślają, że Polska boryka się z jednym z największych ośrodków produkcji takich substancji w Europie.
Aleksandrowicz zaznaczył, że przestępcze grupy wykorzystują zaawansowane instalacje przemysłowe oraz wyspecjalizowanych chemików, tworząc złożone łańcuchy dostaw. Nielegalna produkcja niesie ze sobą nie tylko zagrożenia dla zdrowia publicznego, ale również poważne konsekwencje ekologiczne. Laboratoria generują duże ilości toksycznych odpadów, a procesy produkcyjne stwarzają ryzyko pożarowe i wybuchowe. Przedstawiciel CBŚP podkreślił, że koszty społeczne i środowiskowe tej działalności ponosi całe społeczeństwo, podczas gdy zyski czerpią wyłącznie przestępcy.
Wyniki operacji OSA
Podczas debaty omówiono konkretne rezultaty działań śledczych, przytaczając przykład operacji OSA. Akcja prowadzona była przez CBŚP we współpracy z ukraińskimi organami ścigania. W jej ramach zlikwidowano trzy nielegalne laboratoria produkujące m.in. metadon, mefedron oraz alfa-PVP. Policja zatrzymała 15 osób zaangażowanych w działalność nielegalną.
Skala zabezpieczonego materiału dowodowego była imponująca. Funkcjonariusze skonfiskowali 268 kilogramów metadonu oraz 153 kilogramy alfa-PVP. Zabezpieczono także ponad 430 litrów mieszanin poreakcyjnych oraz przeszło dwie tony różnorodnych chemikaliów i prekursorów. Szczególną uwagę zwrócono na metadon, który jest syntetycznym opioidem groźnym dla życia i zdrowia w przypadku niekontrolowanego stosowania. Sukces operacji OSA został przedstawiony jako dowód skuteczności międzynarodowej współpracy w zwalczaniu zorganizowanych struktur przestępczych.
Reforma prawa unijnego i rola platformy EMPACT
Kluczowym elementem wystąpienia była dyskusja nad reformą unijnych przepisów dotyczących prekursorów chemicznych. Dzień przed debatą, 4 listopada 2026 roku, komisje Parlamentu Europejskiego zdecydowaną większością głosów opowiedziały się za poparciem sprawozdania dotyczącego nowych regulacji w tym zakresie. Sprawozdawcą komisji LIBE dla tych projektów jest europoseł Bartłomiej Sienkiewicz, którego zaangażowanie w prace legislacyjne docenił przedstawiciel CBŚP.
Zmiany prawne mają na celu ograniczenie dostępu przestępców do substancji niezbędnych do produkcji narkotyków jeszcze na etapie ich nabywania. Właściwie zaprojektowane mechanizmy administracyjne mogą stanowić skuteczną barierę, utrudniającą uruchomienie nielegalnych linii produkcyjnych. Aleksandrowicz podkreślił, że celem polityki bezpieczeństwa powinno być nie tylko reagowanie na istniejące zagrożenia, ale także prewencyjne odcięcie przestępców od zasobów chemicznych, co uniemożliwiłoby powstanie kolejnych laboratoriów.
Ważną rolę w tych działaniach odgrywa Europejska Multidyscyplinarna Platforma Przeciwko Zagrożeniom Kryminalnym (EMPACT). Polska od lat odgrywa wiodącą rolę w koordynacji priorytetu dotyczącego narkotyków syntetycznych i nowych substancji psychoaktywnych. Przedstawiciel CBŚP zwrócił uwagę na konieczność zapewnienia stabilnego finansowania tego mechanizmu oraz zwiększenia elastyczności w realizacji wspólnych operacji. Przywołano również Pakt dotyczący zagrożeń związanych z narkotykami syntetycznymi, który został przyjęty przez Radę Unii Europejskiej w czerwcu 2025 roku podczas polskiej prezydencji. Dokument ten wskazuje EMPACT jako jeden z kluczowych narzędzi operacyjnych w walce z tym zagrożeniem.
Debatę zakończono refleksją nad trwałością efektów działań antynarkotykowych. Jak zauważono, mierzenie skuteczności jedynie liczbą zatrzymanych osób czy zlikwidowanych punktów produkcji jest niewystarczające. Kluczowe jest trwałe zakłócenie mechanizmów działania zorganizowanych grup przestępczych, w tym ich zaplecza logistycznego i finansowego. Przedstawiciel CBŚP wskazał, że największym sukcesem nie jest rekordowe zabezpieczenie narkotyków, lecz skuteczna prewencja, dzięki której kolejne laboratoria nie powstaną z powodu braku dostępu do prekursorów. Doświadczenia polskiej policji są wykorzystywane do budowania bardziej efektywnej odpowiedzi całej Unii Europejskiej na współczesne wyzwania bezpieczeństwa.